جواب خودرابیازمایید صفحه 113 شیمی یازدهم

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی یازدهم صفحه 114 - تمرین 1 سلام به شیمی‌دان‌های عزیز! برای تعیین نوع انحلال‌پذیری ویتامین‌ها، باید به ساختار مولکولی و بخش‌های قطبی و ناقطبی آن‌ها نگاه کنیم. **۱. ویتامین‌های محلول در چربی (ناقطبی):** ویتامین‌های **A**، **D** و **K** در این دسته قرار می‌گیرند. * **دلیل علمی**: با نگاه به ساختار این مولکول‌ها، می‌بینیم که بخش بزرگی از آن‌ها را زنجیره‌های هیدروکربنی طولانی تشکیل داده است. * این بخش‌های **ناقطبی** آنقدر گسترده هستند که بر تعداد کم گروه‌های قطبی (مثل $-OH$ یا گروه‌های عاملی دیگر) غلبه کرده و کل مولکول را آب‌گریز (ناقطبی) می‌کنند. **۲. ویتامین‌های محلول در آب (قطبی):** ویتامین **C** (اسید اسکوربیک) در این دسته قرار دارد. * **دلیل علمی**: در ساختار ویتامین C، تعداد گروه‌های هیدروکسیل ($-OH$) نسبت به اندازه مولکول بسیار زیاد است. * این گروه‌ها می‌توانند با مولکول‌های آب **پیوند هیدروژنی** قوی برقرار کنند که باعث می‌شود کل مولکول **قطبی** شده و به راحتی در آب حل شود.

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی یازدهم صفحه 114 - تمرین 2 مصرف مقادیر زیاد ویتامین‌های **محلول در آب** (مانند ویتامین **C** و گروه **B**) معمولاً مشکل حادی ایجاد نمی‌کند. **دلیل:** چون این ویتامین‌ها قطبی هستند و در آب حل می‌شوند، بدن قادر است مقادیر اضافی و مازاد بر نیاز خود را از طریق دستگاه دفع ادرار (که محیطی آبی است) به راحتی **دفع کند**. در مقابل، ویتامین‌های محلول در چربی (A, D, E, K) چون در بافت‌های چربی بدن ذخیره می‌شوند، مصرف بیش از حد آن‌ها می‌تواند منجر به مسمومیت ویتامینی یا «هایپرویتامینوز» شود.

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی یازدهم صفحه 114 - تمرین 3 با تحلیل ساختارهای شیمیایی، گروه‌های عاملی اصلی به شرح زیر شناسایی می‌شوند: * **ویتامین A**: دارای گروه عاملی **هیدروکسیل** ($-OH$) متصل به زنجیره کربنی و پیوندهای دوگانه کربن-کربن (آلکن). * **ویتامین C**: دارای چندین گروه **هیدروکسیل** ($-OH$) و یک گروه عاملی **استری** (در ساختار حلقوی آن). * **ویتامین D**: دارای گروه عاملی **هیدروکسیل** ($-OH$) و چندین پیوند دوگانه کربن-کربن. * **ویتامین K**: دارای دو گروه عاملی **کتونی** (کربونیل متصل به دو کربن) در ساختار حلقوی اصلی خود است.

پاسخ تشریحی و گام به گام شیمی یازدهم صفحه 114 - تمرین 4 در این بخش به بررسی رقابت بین بخش‌های قطبی و ناقطبی در مولکول‌های دوگانه می‌پردازیم. جمله صحیح به صورت زیر تکمیل می‌شود: «در ترکیب‌های آلی مانند الکل‌ها و کربوکسیلیک اسیدها که دو بخش قطبی و ناقطبی دارند، با افزایش طول زنجیر کربنی بخش **ناقطبی** بزرگ‌تر می‌شود، قطبیت مولکول **کاهش** می‌یابد و انحلال‌پذیری آن در آب **کمتر** می‌شود.» **توضیح مفهومی:** هرچه زنجیره کربنی (بخش ناقطبی) طولانی‌تر شود، تمایل مولکول برای برقراری جاذبه با مولکول‌های قطبی آب کمتر شده و در مقابل، تمایل آن برای حل شدن در حلال‌های ناقطبی (مثل چربی یا هگزان) بیشتر می‌شود.